Felsefe
SOKRATES’ İN FELSEFESİNİN ÖNEMİ
Aristophan, niçin Sokrat’ la alay etti? Sokrat, sabırla ılımlılığın ve yumuÅŸak huyluluÄŸun örneÄŸi olduÄŸu halde ve tüm sevilen insanların erdem ve niteliklerine sahip olduÄŸuna göre, kendisiyle aynı sofrada oturmuÅŸ, onu dinlemiÅŸ ve öğrencileriyle tanışmış olan bu sanat adamının, piyeslerinde onu gülünç bir hale getirmiÅŸ olması ÅŸaşılacak bir olaydır. Bunun nedeni ÅŸudur: Aristophan, her gün felsefe […]
SOKRATES’ İN POLİTİKA GÖRÜŞÜ
Sokrat’ ın politika görüşü: Bu konuda da alçak gönüllü ve pratiktir. Ona göre, politikanın ilkesi adalet’ tir. Kendisi, politika iÅŸlerine karışmamış, fakat bu iÅŸe yetenekli insanlar yetiÅŸtirmenin cumhuriyete daha yararlı olacağını savunmuÅŸtur ve zamanında hiç bir deney ve bilgiye sahip olmayan insanların siyasal ve yönetimsel iÅŸlere karşı bir tutku besleyenleriyle alay etmiÅŸtir. O, devleti büyük […]
SOKRATES’ TE ESTETİK
Sokrat’ ın estetiÄŸine gelince: O, bu konuyla ayrıca uÄŸraÅŸmış deÄŸildir. Fakat çaÄŸdaÅŸlarımız gibi, güzelin bilimini, ruhun orijinal bir ihtiyacına cevap veren özel bir konu saymıştır. Güzelin soyut özü üzerinde düşünmeye ihtiyaç duymamış, güzelliÄŸin koÅŸulları, bıraktığı izlenimler, elde edilmesi gereken türlü aracılar gibi konular, ona göre, kısır sorunlardır. Zamanının güzel hakkındaki düşüncelerini beÄŸenmemiÅŸ olan Sokrat, beden […]
SOKRATES’ İN RUHA VE ÖLÜM SONRASINA BAKIŞI
Sokrat’ ın paganizma tanrılarına ve dinsel törenlerine saygı duyduÄŸu hissediliyorsa da, onun Olymp tanrıları hakkında açıkça bir ÅŸey söylemediÄŸi anlaşılıyor.
Kendisi cumhuriyete saygı duyarak tanrılara kurbanlar kesmiÅŸse de, onun bunu kendi içindeki gerçek tanrı uÄŸruna yapmış olduÄŸunu tahmin edenler vardır. Sokrat, site tanrılarından ince bir alayla ve gülümsemeyle söz etmiÅŸtir. Belki de onun bunlara hiç inanmadığını […]
SOKRATES’ İN TANRIYA FARKLI BAKIŞI
Tanrı, babalara çoÄŸalmak arzusunu vermemiÅŸ midir? Annelere de beslemek duygusu, arzu ve ÅŸefkatini vermemiÅŸ midir? Tüm hayvanlarda hayat aÅŸkı ve ölüm korkusu yok mudur.’ varlığını Korumak isteyen bir işçinin
özenmesini tanımamak olanaksızdır”. Böylece ona göre, içgüdüler, doÄŸuÅŸtan birtakım yöneliÅŸlerdir ki, insan ve hayvanda tanrılığın bir çeÅŸit eylemi halindedir. Tanrısal kayranın bu belirtisi, insanda daha büyük iyilikleri […]
SOKRATES’İN TANRIBİLİMİ
Sokrat’ ın Tanrıbilimi: Sofistler hemen her gerçeÄŸi, bilincin kanunlarını, adalet ve ödev ilkelerini, iyi ile kötünün farkını inkâr etmiÅŸler, ahlâkın temelleriyle tüm dinsel inançları yıkmaya çalışmışlardı; nitekim Protagoras, “Tanrıların varlık ya da yoklukları hakkında hiç bir ÅŸey söyleyemem” demiÅŸti. O, her ÅŸeyin doÄŸadan rastlantı (tesadüf) ya da insan iradesiyle meydana geldiÄŸini savunmuÅŸtu. Kanunları olduÄŸu kadar […]
SOKRATES’ İN HAYATA BAKIŞI
Bu kuramsal olan görüşlerin yanı başında Sokrat, bir taraftan da pratik ahlâkın direktiflerini vermiÅŸtir. Sofistler için felsefe okutmak, onurlu ve kârlı bir iÅŸti. Oysaki, Sokrat için bu iÅŸ, Tanrısal bir emri, ödevi yerine getirmekti. Bunun içindir ki, o, tüm hayatını Atinalıların öğretim ve eÄŸitimine harcadı. O, bu havarîliÄŸi yaparken, safsatacılar gibi kendisine parlak mevkiler ve […]
SOKRATES’ İN TANRI ANLAYIŞI
Sokrat, bu âlemde insanları yöneten iki kanunun varlığına inanmaktadır. Biri: Devlet kanunları, diğeri Tanrısal kanunlar.
Bu ikincisi, gizli ve aÅŸikâr her hareket ve faaliyeti izler. Birincisi, bilinen kötülüklerin gene insanlar tarafından cezalanmasını emreder. Bunlar, ne kadar hatalı olsalar da, onlara saygı duymamak ve itaat etmemek de o kadar hatalıdır. Oysaki en soylu kanunlar, Tanrısal olanlardır. Bunlar, […]
SOKRATES’ E GÖRE MUTLULUK VE AHLAK
Akıl, bizi, serveti ve tanrıların süreksiz lütfunu anlatan dışsal çıkarlar ve fırsatları hor görmeye yöneltmiştir. Akıl, mutluluğu, adi hazları terk etmeyi içeren kutsal bir sevinç gibi kabul etmemizi sağlar.
Bundan, pek yüksek bir anlam olmak koÅŸuluyla mutluluÄŸun, kendisine inananları hiç aldatmadığı ve mutlu bir yaÅŸama ulaÅŸmak için biricik aracının gene bir bilimden ibaret olan erdem olduÄŸu […]
SOKRATES’ E GÖRE BİLGELİK, ERDEM VE ADALET
Sokrat’ın ahlâk felsefesi: Sofistlerin kuÅŸkuculuÄŸu, yavaÅŸ, yavaÅŸ her türlü ahlaksal kayıtları da yıktığı halde, Sokrat, bunlara karşı bir tepki (reaction) olarak bilimle ahlâkı da birleÅŸtirdi. Ona göre, hayır (iyi) bilindiÄŸi andan itibaren direnilemeyecek bir surette irade ve zihne hükmeder. Tüm insanlar, zorunlu olarak kendi büyük hayır ve mutluluklarını isterler. Yapılmakta olan özel birtakım eylemler, bu […]
