Felsefe
SOKRATES’TE KAVRAM ANLAYIŞI
Sokrat’ın ikinci yöntemine gelince: Bu, düşmanlarının hiç de affetmediÄŸi istihza (alay)tarzıdır. Karşısındakine tüm düşünce ve tasarımlarını söyletecek kadar uygun bir durum hazırladıktan sonra, her birinin en gülünç ve en boÅŸ yanlarından baÅŸlayarak eleÅŸtirmek, bu yöntemin esasını oluÅŸturur. Bu suretle tartışmakta olduÄŸu adam, bilgisizliÄŸini itiraf etmek zorunda kalır. Sokrat da: “En çok bildiÄŸim ÅŸey, hiç bir […]
SOKRATES’ İN TÜME VARIM YÖNTEMİ
Sokrat, uzun uzadıya fizikçileri inceledikten sonra anlamıştır ki, eÅŸyayı doÄŸrudan doÄŸruya incelemekle gerçeÄŸe ulaşılmaz. “EÅŸyanın gerçeklerini seyredebilmek için kavramlara sığınmak gerektir”; bu itibarla, eÅŸyayı deÄŸil, eÅŸyanın gerçeklerini gözlemek lâzımdır (Eflatun, Phedon).
Åžu halde her ÅŸeyin en gerçek esasını anlatan bir tanımla kavramlar olmadıkça bilim yapılamaz. Bir ÅŸeyi tanımlamak için ise, onu tüm evreleriyle incelemeli, görünüşten ibaret […]
SOKRATES’ İN DÜŞÜNCE YÖNTEMİ.
Hayat ve kiÅŸiliÄŸini açıkladığımız Sokrat’ ın ÅŸimdi Yöntem’ ini ve Bilgi problemine dair düşündüklerini görelim:
Sokrat, bilginin insanda doÄŸuÅŸtan olduÄŸunu öğretmenin ödevi, öğrencide esasen var olan bilgileri anımsatmaktan ibaret bulunduÄŸunu kabul ediyordu. O, hem sofistler tarafından tamamıyle yıkılmış olan bilimi, hem de yine onun tarafından bozulmuÅŸ olan ahlâk ve dini kurtarmak istiyordu. Bunun için, bilimsel, dinsel […]
SOKRATES’ LE İLGİLİ ANLATILANLAR
Düşündüklerine ve inandıkları düşüncelere uygun bir surette yaÅŸamış olan eski Yunan filozofları, her ÅŸeyi öğrenmek istiyorlardı; âlemi ve âlemin kaynaklarını, mukadderatını açıklamaya çalışıyorlardı. Yani, felsefeyi tümel ve evrensel bir bilim sayıyorlardı. Sokrat ise, insanın eÅŸyayla uÄŸraÅŸacak yerde, kendisiyle meÅŸgul olmasını istiyor, yani Çiceron’ un deyimiyle, “felsefeyi gökten yere indiriyordu”. Çok sevdiÄŸi gençliÄŸe, kuramsal (teorik) olmaktan […]
VE ÖLÜMÜ..
Sokrat, sahte bir ülkücü deÄŸildi. O, ulusuna karsı yapmakla görevli olduÄŸu iÅŸi o denli açıkça biliyor ve ona o denli ciddiyetle inanıyordu ki, nihayet, kendi imanının bu gücüne Tanrısal bir kaynak arıyor; ve nihayet bu görevi Tanrı’ dan aldığını sanıyordu. Onun bu tanrısına. “Sokrat’ın ÅŸeytanı” adı verilir ki, o bunun sesini iÅŸitmiÅŸ, en dar zamanlarında […]
SOKRATES’ İN YARGILANMASI.
Düşmanı olan Aristophan, onunla alay için, kendisinin bir okulu bulunduÄŸunu ve oradan nasıl para aldığını, nasıl ders verdiÄŸini ‘anlatırsa da, bunlar tamamıyle iftiradır. Onun ne özel bir okulu vardı; ne de verdiÄŸi derslerden para alırdı. ÇoÄŸu kez gençlere rastladığı Palestr’ i ziyaret etmediÄŸi zaman, Lyce jimnaterinin bulunduÄŸu yeri tercih ederdi. YoÄŸrulmak bilmeden sorar, karşısındakileri, bir […]
SOKRATES’ İ TANIMAK (III)
Parhasium’ la resim, Kliton’ la heykel, Aspasia ile retorik hakkında tanışmalar yapar, hatta Theodora adını taşıyan, döneminin ünlü bir hayat kadınına haz vermek ve haz almak sanatını öğretmekten çekinmezdi. Onu daima zeki ve meraklı (mütecessis) gençler kuÅŸatır; o da büyük bir aÅŸk ve heyecanla onlara yeni bir ahlâk ve yeni bir din telkinine uÄŸraşırdı. Ona […]
SOKRATES’ İN KİŞİLİĞİ (II)
Sokrat, hiç seyahat etmemiÅŸtir. Yalnız Eflatun’ un ifadesine göre. bir kez Corint berzahına dek gitmiÅŸtir. Åžehirden dışarıya çıkışı bile çoÄŸu kez kendisine karşın olurdu. Atina kırlarına çıkışı âdeta rastlantı ve kendi alışkanlıklarına aykırı nadir hareketlerdendi (Phedon). Onun için her ÅŸey insandan ibaretti. Tüm yaÅŸamını insanları ve kendini incelemekle geçirdiÄŸi için dış âleme karşı derin bir […]
BİR DE ÜNLÜ TÜRK ANSİKLOPEDİCİSİ CEMİL SENA’ DAN SOKRATES’ İ DİNLEYELİM.
SOKRATES’ İN YAŞAMI (I)
Büyük Yunan filozofu. LXXVII. Olimpiyat’ ın dördüncü yılında, yani M.Ö. 470 tarihinde Atina’ da doÄŸdu. 399′ da öldürüldü. Babası heykeltraÅŸ Sophronisk’ dir. Annesi Phenaret de tanınmış bir ebeydi. Mensup olduÄŸu aile, o zamanlar Atina’ da var olan özlerden (aÅŸiret) Antiochid’ lere mensuptur. Babası, büyük Aristide’ in oÄŸlu Lysimak’ in arkadaşıdır. Ebeveyni fakir […]
SOKRATES’ İN DÜŞÜNME YÖNTEMİ
Filozof bize yalnızca baÅŸkalarının hatalı olabileceÄŸini göstermekle kalmıyor, bir de neyin doÄŸru olduÄŸuna kendi kendimize karar vermemize yarayacak basit bir yöntem sunuyor. Pek az filozof düşünerek yaÅŸamaya baÅŸlamak için bu kadar az ÅŸeyin gerekli olduÄŸunu düşünür. Sokrates’e göre bunu yapabilmek için yıllarca eÄŸitim almamız ve çok fazla boÅŸ vaktimiz olması gerekmez. Meraklı, zihnindeki taÅŸları yerli […]
