Yakınlarının Dilinden Peygamberimizin Ahlâkı

Günümüz Müslümanı her hususta, en mahrem konulardan, toplumu, devleti ve bütün dünyayı ilgilendiren meselelere kadar Peygamberimizden bir örnek bulabilir, yol gösteren bir numune, aydınlatıcı bir ışık görebilir.

Peygamberimizin güzel ahlâkını, insanlarla olan ilişkilerini, onun en yakınlarından ve kendisini bir gölge gibi takip eden Sahabîlerinden öğrenmekteyiz.

Peygamberimizi en iyi tanıyan ve bilenler; hanımları, hizmetinde bulunan kimseler ve yakın arkadaÅŸlarıdır. Meselâ, on beÅŸ yılı peygamberlikten önce olmak üzere yirmi beÅŸ yılı Peygamberimizle birlikte geçen onun vefakâr ve fedakâr hanımı Hz. Hatice’den, özet olarak

Peygamberimizin şahsiyet ve karakterini öğrenmekteyiz.

Hazret-i Hatice, Peygamberimize ilk olarak vahiy gelir gelmez hiç tereddüt etmeden inanmış, Peygamberimizin üzerindeki telaşı görünce de teskin etmiş, merak ve endişesini gidermişti.

Hz. Hatice, Peygamberimizi şöyle teselli ediyordu: “Allah, seni kat’iyyen utandırmaz. Çünkü sen akrabalarına iyi davranır, çaresizlerin yardımına koÅŸar, yoksulu himaye eder, mazlumun elinden tutar, misafirlere ikram eder, hak yolunda musibete uÄŸrayanları gözetir bir insansın.”

Dokuz sene Peygamberimizle birlikte hayât geçiren Hz. ÂiÅŸe, Hz. Hatice’den sonra Peygamberimizin en çok sevdiÄŸi hanımıydı. Peygamberimizin aile hayâtını ve ÅŸahsi özelliklerinin pek çoÄŸunu Hz. ÂiÅŸe’den öğreniyoruz. Hz. ÂiÅŸe ise, Peygamberimizin ahlâkını şöyle anlatıyor:

“Resulullahın (a.s.m) ahlâkı Kur’ân’dı. Resulullah, ÅŸahsı için hiçbir zaman kin tutmaz ve intikam almazdı. Bir ÅŸeye kızarsa, ona, Kur’ân kızdığı için kızardı. Bir ÅŸeyi beÄŸenirse, Kur’ân onu beÄŸendiÄŸi için beÄŸenirdi.

“Resulullah iki ÅŸeyden birisini tercih edecek olsa, muhakkak onların en kolay olanını seçerdi. Åžayet o kolay olan ÅŸey günah bir ÅŸey ise, Resulullah ondan da insanların en uzak duranı olurdu.

“Ne kötü söz söyler, ne de kimseye kötülük etmek isterdi. Resulullah konuÅŸurken sözleri birbirine ulamaz, uzatmazdı. Sözü ayıra ayıra söyler, dinleyenlerin gönüllerine sindirirdi. Bir ÅŸey anlatırken de kelimeleri tane tane söylerdi. O kadar ki, isteyen onları sayabilir, ezberleyebilirdi.”

Küçük yaştan itibaren Peygamberimizin terbiyesi altında bulunan, peygamberliğinden sonra da her zaman ve her an onunla birlikte bulunan ve mübarek neslinin devamına vesile olan Hz. Ali ise Sevgili Peygamberimizin ahlâkî güzelliklerini şöyle sıralıyor:

“Peygamber Efendimiz her zaman güler yüzlü, yumuÅŸak huylu ve engin gönüllü idi. Asla asık suratlı, katı kalpli, kavgacı, ÅŸarlatan, kusur bulucu, dalkavuk ve kıskanç deÄŸildi.

“HoÅŸlanmadığı ÅŸeyleri görmezlikten gelir, kendisinden beklentisi olan kimseleri hayâl kırıklığına uÄŸratmaz ve onları isteklerinden bütünüyle mahrum etmezdi.

“Üç ÅŸeyden titizlikle uzak dururlardı: Ağız kavgası, boÅŸboÄŸazlık ve faydasız ÅŸeyler. Åžu üç husustan da titizlikle sakınırlardı: Hiç kimseyi kötülemezler, kınamazlar ve hiç kimsenin aybı ve gizli yanlarını öğrenmeye çalışmazlardı.

“Sadece faydalı olacaklarını ümit ettikleri konularda konuÅŸurlardı. Peygamberimiz konuÅŸurken meclisinde bulunan dinleyiciler, baÅŸlarının üzerine kuÅŸ konmuşçasına hiç kımıldamadan kulak kesilirlerdi. Kendileri susunca da, konuÅŸma ihtiyacı duyanlar söz alırlardı.

“Sahabîler Peygamberimizin huzurunda konuÅŸurlarken asla ağız dalaşında bulunmazlardı. İçlerinden birisi Peygamberimizin huzurunda konuÅŸurken o sözünü bitirinceye kadar hepsi de can kulağıyla konuÅŸulanı dinlerlerdi. Peygamber Efendimizin katında onların hepsinin sözü, ilk önce konuÅŸanın sözü gibi ilgi görürdü.

“Sahabîlerinin güldüklerine kendileri de güler, onların hayret ettikleri ÅŸeylere kendileri de hayretlerini ifade ederlerdi.

“Huzurlarına gelen gariplerin kaba saba konuÅŸmaları ile yerli yersiz sorularının yol açtığı tatsızlıklara sabrederlerdi. Sahabîler ise onların gelip soru sormalarını çok isterlerdi.

“Peygamber Efendimiz, ‘Ä°htiyacının giderilmesini isteyen birisiyle karşılaÅŸtığınız zaman ona yardımcı olunuz’ buyururlardı.

“Peygamberimiz ancak yapılan iyiliÄŸe denk düşen ve fazla dalkavukluÄŸa kaçmayan övgüleri kabul eder, haddi aÅŸmadığı sürece hiç kimsenin sözünü kesmezdi. Åžayet huzurlarında haddi aÅŸacak ÅŸekilde konuÅŸulursa o zaman ya konuÅŸanı susturmak, ya da meclisten kalkıp gitmekle ona engel olurlardı.”

Hz. Hatice’nin ilk kocasından olan oÄŸlu Hind bin Ebi Hale-ki bu zat aynı zamanda Peygamberimizin üvey oÄŸludur—Hz. Hasan’ın isteÄŸi üzerine Peygamberimizin üstün vasıflarım şöylece dile getirmektedir:

“Resulullah daima düşünceli idi. Onun susması konuÅŸmasından uzun sürerdi. Lüzumsuz yere hiç konuÅŸmazdı. KonuÅŸmaya baÅŸlarken de, sözü bitirirken de, Allah’ın adını anardı. Sözleri hak ve doÄŸru olup, birçok manaları veciz bir ÅŸekilde az sözle ifade ederdi. KonuÅŸurken ne fazla, ne de eksik söz kullanırdı. Hiç kimsenin gönlünü kırmaz, kimseyi hor görmezdi. En ufak bir nimete bile saygı gösterir, hiçbir nimeti basit görmezdi. Bir nimeti ne hoÅŸuna gittiÄŸi için över, ne de hoÅŸlanmadığı için yererdi.

“Dünya iÅŸleri için kızmazdı. Fakat bir hak çiÄŸnendiÄŸi zaman öyle bir kızardı ki, o hak yerini buluncaya kadar öfke ve gazabını hiçbir ÅŸey, hiçbir kimse önleyemezdi. Buna karşılık, Resulullah, kendi ÅŸahıslarına ait bir mesele hakkında kimseye kızmaz ve intikam almayı düşünmez, aksine hilim ve kerem sahibi olarak, kötülük edene iyilikle mukabele ederdi.

“Kızdığı zaman hemen kızgınlıktan vazgeçer ve kızdığım belli etmezdi. NeÅŸelendiÄŸi, ferahlandığı zaman gözlerini yumardı. En fazla gülmesi tebessümdü. Gülümserken de mübarek diÅŸleri parlak inci taneleri gibi görünürdü.”

Yine dokuz yıl kadar hizmetinde bulunan Hz. Enes bin Malik de Peygamberimizin bir güzelliğini şöyle açıklamaktadır:

“Resulullah, insanların en lütuflu olanı idi. SoÄŸuk bir günün sabahında bile bir kölenin, bir cariyenin, bir çocuÄŸun getirdiÄŸi su ile abdest alır, onları geri çevirmezdi. Kendisinden bir ÅŸey soranı can kulağıyla dinler, soru soran ayrılıp gitmedikçe Resulullah onu terk etmezdi.

“Birisi Resulullahın elini musafaha etmek için tutsa, tutan kimse Peygamberimizin elini bırakmadıkça Resulullah onun elini bırakmazdı.”

Peygamberimizin vahiy katibi Zeyd bin Sabit’in yanına birkaç zat gelerek, “Ey Zeyd, Peygamberin (a.s.m) hal, hareket ve sözlerinden bize haber verir misiniz?” diye sordular.

Zeyd bin Sabit de şöyle anlatmaya başladı:

“O Yüce Resulden size ne haber vereyim? Siz eÄŸer onun bütün hal, tavır ve sözlerinden sual ederseniz, o öyle bir denizdir ki, sahili yoktur. Fakat bazı hallerinden size bahsedeyim:

“Ben Resul-i Ekremin komÅŸusu idim. Kendisine bir vahiy geldiÄŸi zaman bana birisini gönderirdi. Ben de huzuruna gider, indirilen vahyi yazardım. Biz huzurlarında dünya iÅŸlerinden bahsetsek, kendisi de bizimle beraber dünya iÅŸlerinden bahsederdi. Biz âhiret iÅŸlerinden bahsetsek, bizimle beraber âhiretle alâkalı meselelerden konuÅŸurdu. Biz yemeÄŸe dair konuÅŸmaya baÅŸlasak, bizimle beraber yemek hususundaki bu sözlere katılırdı.”